Ród Wiszowatych

 

►Strona główna

 

Wypisy z dokumentów historycznych 
dotyczące rodu Wiszowatych

Księgi ziemskie, Łomża 1445 r.

In Actis terrestribus Łomzensibus, Stanislaus, Joannes, Mroceslaus sive Mroczek et Mroslaus de Wiszowate, ad rippam Nieciecza robora et arbora statuere submittunt.

(Kapica-Milewski - uważa, że chodzi jednak o Pierzchalitów; Nieciecza jest blisko gniazda Pierzchalitów - Wiszowatych )


Drohiczyn, roki ziemskie ok. 1453 r. 

Albertus Olszewsky villipendiaverant Jacobum et duos Nicolaos Vythovyathom dicens, quia vos non estis ita boni, sicut alii et dans ipsis crimen et abnegavit et ideo nos Nassutho una cum iudicibus invenimus eosdem videlicet Jacobum, Nicolaum et alterum Nicolaum ita bonos, sicut sunt alii et pomoczne ab eis recepimus.

(Terr. Drohic. T. 10.247 p. 54) 


Inter Swanthoslaum, heredem de Obidzino parte ex una et inter Nicolaum Byalasuknya et Nicolaum Vischovathi parte ex altera 1453.

(Słownik staropolskich nazw osobowych, Ossolineum 1981-83, t. VI)


Szlachta ziemi wiskiej miała po stronie krzyżackiej też swoje pola i łąki - w 1471 r. Jakub z Wiszowatego miał część wsi Małestryje pod Piszem

(Cz. Brodzicki "Początki osadnictwa Wizny i ziemi wiskiej na tle wydarzeń historycznych w tym regionie Polski (do 1529)", Warszawa 1994)


Powiat lecki. Wieś Wysowate (Wiszowaten)
[Lec = dzisiaj Giżycko]

Bernhard von Balzhofen, kontor brandenburski nadaje na prawie magdeburskim 60 włók, a mianowicie Klimkowi 6, Michałowi Wysowatemu 8, Jakubowi Konopce 2, Wackowi (Waczach, Waschk) 5, Bartkowi 6, Tomkowi 2 włóki, z obowiązkiem jednej służby od każdego działu. Dan w Lecu 1475 r.

Powiat lecki. Wieś Bielskie

Bernhard von Balzhofen, kontor brandenburski nadaje Trojanowi Wysowatemu (Wischewat) na prawie chełmińskim 15 włók nad jeziorem Biała (Bill) z obowiązkiem jednej służby. Dan w Lecu 1475 r.

(dr Wojciech Kętrzyński "O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich", Lwów 1882r. )


Akta ziemskie kolneńskie. Rok 1496.

1496 r.: In Actis terrestribus Colnensibus. Philippus et Stanislaus filii Jacobi de Wiszowate Scribunt se.

1496 r.: In Actis terrestribus Colnensibus. Nomine serenissimi Conradi Ducis Masoviae, inter omnes de Wiszowate haeredes ex armis Awdancze, positum vadium


Zjazd generalny w Wilnie 19 października 1529 r.

Zygmunt I wyzwala szlachtę powiatu goniądzkiego i rajgrodzkiego spod jurysdykcji i ucisku Radziwiłłów przywracając tym, którzy wywiedli swe szlachectwo przywileje i wolności innej szlachty Wielkiego Księstwa Litewskiego służące.

"(...) Quorum quidem nomina sen agnomina ex uniuscuiusque familia haec sunt: nobiles (...); item Wiszowaty de villa Wiszowate (...)"


1536 r.

Piotr, Jakub, Paweł, Maciej Wiszowaci zaświadczali w procesie z Radziwiłłami jak winny przebiegać granice włości z Radziwiłłami.

(Arch. sb. t. 1, nr 18, s. 23)


Stanisław Wissowaty procesował się z Gąsowskim w 1541 r.

(na podst. Metryki Litewskiej poz.42; A. Boniecki "Poczet Rodów w Wlk. Księstwie Litewskim")


Akta ziemskie, Suraż 1544 r.

Mathias filius olim Dobeslai, Marcus, Laurentius, filius olim Jacobi, Andreas filius olim Stanislai, Nicolaus filius olim Joannis de Wiszowate scribunt se.

Akta ziemskie, Suraż 1545 r.

Rosa filia olim Petri de Wiszowate, consors Bartholomaei de Magnusze, Mathiam de Wiszowate fratrem suum germanum de dote quietat

(I. Kapica-Milewski, "Herbarz. (Dopełnienie Niesieckiego)". Kraków 1870)


1555 r.

Król Zygmunt August wystawił przywilej dla Jarosza i Macieja Wiszowatych

(AGAD, Warszawa, księgi ziemskie bielskie, nr 1, k. 55)


Akta ziemskie, Suraż 1563 r.

Stanislaus filius olim Mathiae de Wiszowate Susaunae filiae Alberti de Targonie, consorti suae summam incribit.

Akta ziemskie, Suraż 1565 r.

Paulus filius olim Simonis de Wiszowate suo et Mathiae, Nicolai ac Joannis fratrum suorum germanorum nomine transactionem fecit.

Akta ziemskie, Suraż 1565 r.

Abraham Wiszowaty de Szumki possessor, Constantino et Lazaro fratribus suis germanis bona Wiszowate obligat.

Akta ziemskie, Suraż 1567 r.

Staneta filia olim Matthaei Baykowski de Bayki, consors Michaelis Wiszowaty scribit se.

Akta ziemskie, Suraż 1569 r.

Abraham Wiszowaty camerarius terrestris Bielscensis scribit se.

(I. Kapica-Milewski, "Herbarz. (Dopełnienie Niesieckiego)". Kraków 1870)


Rejest popisu wojska gospodarskiego Wielkiego Księstwa Litewskiego, które się popisywało zbiraty 
i popisowaty w Rakowie roku od narodzenia Syna Bożego 1565 miesiąca lipca 9 dnia za hetmaństwa 
i sprawy jego miłości Pana Mikołaja Radziwiła, Wojewody Trockiego Hetmana Najwyższego WXLgo, starosty mereckiego (etc....)


Jan Jakubowicz z Wiszowatych                koń, oszczep, zbroja
Matys Szymonowicz z Wiszowatych          koń, oszczep, zbroja
Konstanty Mikołajewicz z Wiszowatych     koń, kaftan, oszczep

Stanisław Wojciechowicz Wiszowaty z Bajk stawił dwa konie zbrojne z oszczepami. Onże ze Zblutowa 
i Wiszowatych dwa konie zbrojne z oszczepami.

(Źródło: Russkaja Istoriczeskaja Biblioteka, Metryka Litewska, t. 1, cz. 3, Petersburg 1915, s. 379.)

Rok 1567

Wiszowate

Marcin Wawryncewicz       klacz, kaf.
Michał Wawryncewicz      klacz, kor., rogati.
Paweł Wawryncewicz        klacz, kaf., kor., rogati.
Paweł Jakubowicz            klacz, kor., rogati.
Jan Jakubowicz               klacz, kor., rogati.
Wojciech Jakubowicz        klacz, kor., rogati.
Stanisław Maciejewicz      klacz, kor., rogati.
Michał Martinowicz         klacz, kor., rogati.
Sebastian Martinowicz      klacz, kor., rogati.
Matys Janowicz               klacz, miecz, rogati.
Sebastian Pawłowicz        klacz, miecz, rogati.
Wojciech Maciejewicz        pieszo, siekiera, rogati.
Konstanty Mikołajewicz     koń, pcr., pr., miecz, rogati
Łazar Mikołajewicz        koń, rogati., kaf., pr., miecz
Stanisław Mikołajewicz    koń, kaf., miecz, rogati

(kaf. - kaftan; kor. - kord; pcr. - cięższy pancerz; rogati - rohatyna)

(Źródło: Russkaja Istoriczeskaja Biblioteka, Metryka Litewska, t. 1, cz. 3, Petersburg 1915, ss. 1175-1176)


Bielsk, 14 maja 1569 roku.

Szlachta ziemi bielskiej składa przysięgę Koronie polskiej w grodzie bielskim.

(...) Martinus olim Laurentii, Constantinus, Lazarus, Stanislaus olim Nicolai, Laurentius olim Jacobi, Joannes, Albertus olim Jacobi, Stanislaus olim Mathiae, Michael, Paulus olim Laurentii, Felix olim Alberti suo et nomine fratrum suorum Valentini et Mathiae, quos assernit esse egrotos, Martinus, Joannes, Paulus olim Stephani, Marcus olim Jacobi, Mathias olim Simonis suo et fratrum suorum Pauli et Joannis nominibus, Joannes olim Mathiae, Mathaeus olim Joannis, Joannes, Nicolaus, Gregorius filii Michaelis suo et nomine patris sui, quem dexerunt esse infirmum, Paulus olim Jacobi, Sebastianus filius Martini, Albertus olim Mathiae, Lucas filius Martini, Sebastianus olim Pauli, Andreas olim Stanislai, Michael filius Martini, Leonardo olim Pauli, Abraham olim Nicolai, Nicolaus olim Pauli, Petrus olim Bartholomaei, Bartholomaeus olim Joanni, [Jos]ephus olim Joannis de Wiszowathe (...) Stanislaus olim Stanislai de Wiszowathe et Wroczenie (...) Abraham Wiszowathi camerarius terrestris Bielscensis de Szumki ".

(Archiwum państwowe w Wilnie. Księga sądowa bielska z r. 1569, t.9002 str.353-380.)


Rekognicyarz poborowy województwa podlaskiego 1581 r.

Powiat bielski

Pozycja imię i nazwisko

765 Abraham Wiszowaty
komornik ziemski bielski
dziedzic działu w Sumkach (par. bielska)
herbu Roch

766 Marcin Marcinowicz Wiszowaty
Dziedzic działu w Wiszowatem (par. goniądzka)

767 Paweł Wawrzyńcewicz Wiszowaty
Dziedzic działu w Wiszowatem (par. goniądzka)

768 Sebastyan Marcinowicz Wiszowaty
Dziedzic działu w Wiszowatem (par. goniądzka)
Używa sygnetu Gierałtowego z herbem Roch

769 Stanisław Wiszowaty
Dziedzic działu w Wiszowatem (par. goniądzka)

770 Walenty Wojciechowicz Wiszowaty
Najemca działu w Wiszowatem (par. goniądzka)
herbu Roch

771 Wawrzyniec Wiszowaty
Dziedzic działu w Wiszowatem (par. goniądzka)


"Instructia Ich Msciom Panom Krzystophowi Brzozowskiemu Pisarzowi Ziemskiemu Ziemie Bielskiey y Panu Marcianowi Wysowatemu Posłom naszym zgodnie obranym na sejmiku w Brańsku d. 5 czerwca Roku 1628 dana." (...)

(Instrukcja sejmowa dla posłów ziemi bielskiej, Archiwum Państwowe w Warszawie)

"G-nosus Marcian Wiszowaty - exactor contributionis p-ca Regni Warsaviae"

(Kronika Sejmu Walnego z 1628 r.)


Rejestr poborowy województwa krakowskiego z 1629 r.

Fara Iakubowice

Wrocimorowa, sors Stanislai Wiszowaty

17 April. Samże oddał poborów cztery z tej części od 1 łanu kmiecego - f.4; 3 zagród z rolami - f.2 g.12; 1 zagrodnika bez rolej - g.16; 1 komornika bez bydła - g.8. 
Summa - f.7 g.6


Zjazd szlachty powiatów bieckiego i czchowskiego województwa krakowskiego pod Bieczem 3 grudnia 1655 r.

Deputaci województwa krakowskiego oraz innych województw małopolskich zebrani w Krakowie 31 października 1655 złożyli deklarację. Podpisał ją m.in.:
Krzysztof z Szumek Wiszowaty


[Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Szlacheckiej z Archiwum tzw. bernardyńskiego we Lwowie.]

TOM XI

Lwów, 6 lipca 1656

Laudum ziemian lwowskich o prezydyum lwowskiem i asygnacya 500 zł. na pierwsze jej potrzeby.

"(...) Działo się w zamku niskim lwowskim na miejscu elekcyej zwyczajnem die sexta Iulii anno Domini millesimo sexcentesimo quiquagesimo sexto. Jan Mniszek z Wielkich Kunczyc, starosta lwowski generalny gubernator J.kr.Mci, (...) Michał Wiszowaty pisarz grodzki lwowski."

Castr.Leop.Rel. 405 p.539-540


Warszawa, 18 lutego 1665

Pan podkomorzy tuteczny (warszawski) w abstentacyi kasztelana Marcina Oborskiego onego pieniacza - zaczynał. 
Marszałkiem obrano pana Pigłowskiego człowieka małego i młodego, który musiał we wszystkim wprzód brać lekcyje od pana pisarza grodzkiego Prażmowskiego, dlaczego przy nim siedział z szpakowatą brodą, jak bakałarz przy żaczku. Posłem od króla był pan Wiszowaty Aleksander, który nadsługuje księdzu kanclerzowi koronnemu (Mikołaj Prażmowski), który gdy instrukcyję królewską przeczytał, naprzód ozwał się pan podkomorzy różański (Walerian) Petrykowski i długo nie perorował poglądając coraz w pugilares na punkta ponotowane. Po panu Petrykowskim żaden nie wotował, tylko się wszyscy na jego mowę referując posłów mianował.

(W. Kriegseisen "Sejmiki Rzeczypospolitej szlacheckiej XVII i XVIII w.", Warszawa 1991)


[Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Szlacheckiej z Archiwum tzw. bernardyńskiego we Lwowie.]

TOM X 
pozycja 4985

W obozie pod Rawą 5 września 1665 r. Jan Kazimierz, król, oddaje Janowi Kamieńskiemu, Kazimierzowi Trzcińskiemu, Kazimierzowi Wiszowatemu, Mateuszowi Lewkowskiemu, Janowi Żórnickiemu, Pawłowi Kamieńskiemu i Janowi Lewkowskiemu dobra Stawszele w dożywotni użytek po śmierci Jana Zarudnego.

C.t.416 str.2201

Wisznia, 14 września 1665

Laudum sejmiku deputackiego wiszeńskiego.

(...) 3. A naprzód iż Imć. Jerzy Wyszyński instygator ziemie lwowskiej swojej dawnej w kole naszem ponawiał instancyej, aby mógł perceptorum et distributorum administracyi et gesti officii sui reddere rationem, czego, że angustia temporis nie dopuszczała użyliśmy do wysłuchania takowych IMci rachunków z pośrodku siebie z ziemi lwowskiej IMć p. Albrychta Krosnowskiego chorążego warszawskiego, IMci p. Stanisława Rzewuskiego sędziego, IMci p. Alexandra Chodorowskiego stolnika, IMci p. Szymona Polewińskiego wojskiego, IMci p. Marcina Widzowskiego pisarza ziemskiego lwowskich, IMci p. Macieja Gołeckiego podczaszego płockiego. 
IMci p. Mikołaja Wiszowatego podstarościego lwowskiego, którzy absentia duorum triumve non obstante, zjechawszy się do Lwowa pro die prima Octobris, rachunków tegoż IMci p. instygatora wszystkich przesłuchawszy i one zważywszy, za pracę salarium wedle zgodnego zdania swego postanowią i ex currentibus proventibus ziemie tej u kogoby gotowe były pieniądze naznaczą i z wyrachowania się realnego kwit dadzą (...)

Castr.Prem.Rel. 400 p.772-773
Castr.Leop.Rel. 416 p.1647-8


Wisznia, 28 września 1666

Sejmik poleca czopownikom wypłacić 23.000 zł. wojsku.

1. My rady dygnitarze i wszystko województwa ruskiego i ziem lwowskiej, przemyskiej, sanockiej rycerstwo (...). 2. I na pomienioną sumę 23.000, jako która z ziem naszych pozwoliła asygnacye IMci p. marszałkowi na ten czas naszemu wydać zleciliśmy do a) pp. czopowników ziem naszych, aby do rąk Ich Mciów t.j. Imci p. Floryana Mroczkowskiego porucznika IMci p. podkomorzego bracławskiego i IMci p. Kazimierza Wiszowatego towarzysza chorągwie usarskiej IMci p. chorążego koronnego posłanym i deputowanym z wojska tegoż ukraińskiego ciż pp. czopownicy pomienioną sumę 23.000 wydali, z tym dokładem, że pomienionej sumy wojsko i te tylko chorągwie mają partycypować, które są w dawnym zaciągu i którym służba jeszcze na komisyej przypowiedziana (...)

Castr.Leop.Rel. 417 p.2434-2436


Żydaczów, 10 stycznia 1668

Protestacya z powodu nielegalnie obranego posła sejmowego.

1. Actum in castro zydaczoviensi feria tertia post festum SS.Trium regnum. Anno Domini 1668. 2. Et in continenti coram eodem officio actisque castrensibus capitanealibus zydaczoviensibus idem gsus. Ioannes Alexander Wronowski, contra praedictos gsos. Karolum Fredro auteactum capitaneum crosnensem tum Sebastianum Michaelem Wiszowaty et Stanislaum Christophorum Mokrzecki ante hac officiales contrenses leopolienses in causa falsificationis actorum citatos, uti manifestos et mercenarios falsarios multisque notionibus falsi notatos solenniter protestatus est ideo. Quia praenotati gsi. Fredro, Wiszowaty et Mokrzycki praeinserto sacrae ac serenissimae regie maiestatis domini nostri. (...) 

Fasc. Cop. Castr. Zydacz. 45 p.1779-1780


Wisznia, 20 sierpnia 1669

Instrukcja posłom na sejm koronacyjny.

(...) 71. Protokół grodu lwowskiego inscriptionum za nieboszczyka p. Wiszowatego podstarościego grodzkiego lwowskiego na sądy do Warszawy wzięty, aby pp. posłowie przywieźli i do grodu lwowskiego oddali.(...)

Ind.Rel.Castr.Leop.San. 181 p.902-937
Ind.Rel.Castr.Prem. 406 p. 357-382


Rejestr poborowy województwa krakowskiego z 1680 r.

Fara Jakubowice

Wrocimorowa, sors Wiszowaty [Stanisław]

1 łanu f.36, 3 zagród z rolami f.21 g.18, 1 zagrody bez roli f.4 g.24, 1 komory bez bydła f.2 g.12 Summa f.64 g.24


[Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Szlacheckiej z Archiwum tzw. bernardyńskiego we Lwowie.]

TOM X

pozycja 5982

W Jaworowie 27 Maja 1687 r. Jan III pozwala Mikołajowi Franciszkowi Ostrorogowi zrzec się dożywocia wsi Uściska na rzecz Wawrzyńca i Agnieszki Wiszowatych.

C.t. 451 str.1519-1521

pozycja 6067

W Warszawie 26 czerwca 1690 r. Jan III wyznacza wadyum 40.000 złp. w sprawie Wawrzyńca Wiszowatego dla zabezpieczenia go od Tobiasza Rojewskiego, starosty drohowyskiego.

C.t.460 str.2089-2092

[Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Szlacheckiej z Archiwum tzw. bernardyńskiego we Lwowie.]

TOM XXII

Wisznia, 1 grudnia 1702

Laudum zjazdu wiszeńskiego

(...) 8. Którą to obradę i uchwałę naszą jakośmy zgodnie namówili, tak one rękami naszymi podpisujemy i aby każdemu do wiadomości jako najprędzej dojść mogła do grodów wszystkich trzech ziemi podać zleciliśmy. Jabłonowski wojewoda generał ziem ruskich, Mikołaj Kossakowski K.K., Stanisław Józef Fredro kasztelan lwowski, Alexander Jabłonowski chorąży wielki koronny, Konstanty Wapowski stolnik koronny (...), Kazimierz Wiszowaty R.J.K.M. Kazimierz Marcin Przedwojewski, (...)

Castr.Leop.Rel. 480 p.789-798


Laudum Sejmu Wiszeńskiego, 14 III 1735 r.

wymienia Konstantego Wiszowatego
(AGZ, t. XXIII, s. 129)


Laudum sejmiku boni ordinis z 10.09.1736 w Winnicy - oblata w grodzie w gr. win. 15.09.1736

s. 12. - (...) któremi laudami że sanguine deservita merces godnym kawalerom y officyerom, kompatryotom naszym, 
wiel. ichmościom pp. Wiszowatemu y Buszowskiemu, chorążym pancernym iest naznaczona, aby suum solitiater effectum do IWo imci p. woiewody y generała ziem kiiowskich hetmana wielkiego koronnego [Józefa Potockiego] poselstwo naznaczamy, y na nie IO. xiążęcia imć Felicyana Światopełka Czetwertyńskiego podkomorzyca bracł. y w. imć p. Iana Choieckiego skarbnika owruckiego, wiel. imć p. Szczęsnego Koziorka Bekierskiego miecznika bracł. uprosiliśmy ...

Centralne Archiwum Państwowe Ukrainy (Kijów). zesp. 44, inw. 1, Nr 13. - Kopie laudów sejmików województwa bracławskiego (1735-1736). s. 11 i 12 (ks. 4619, s. 597, Nr 537).


Akta przemyskiego sądu ziemskiego 1782 rok:

Kajetan z Szumek Wiszowaty


Markowszczyzna - dwór i karczma tamże, Jmci Pana Wiszowatego

Rękopiśmienne opisy parafii litewskich z 1784. Dekanat knyszyński i augustowski. opr. W. Wernerowa, Warszawa 1996


Tabela podatku podymnego z 1790 r. - fragment - właściciele wsi Szumki, parafia Boćkowska

(...)
Franciszek Wiszowaty  1 dym wiejski 2giej klassy a flor 5
(...)


Powstanie kościuszkowskie na Podlasiu 1794:

"Dopiero 6 lipca [1794] przeprawił się przez Narew pod Łomżą Kwaśniewski z 900 ludźmi i 4 armatami. Pierwotny plan zakładał jego marsz w dół Narwi na Dobrylas, znoszenie posterunków pruskich i umożliwienie przeprawy oddziałom Norberta Zielińskiego i Franciszka Wiszowatego na wysokości Nowogrodu."

(A. Woltanowski, Powstanie kościuszkowskie na Podlasiu [w:] Z dziejów wojskowych ziem północno-wschodnich Polski, KAW Białystok 1986, s. 139)


odrzut z Heroldii - 1839 r. 

Bartłomiej i Paweł Wiszowaci,
dziedzice części Guty, powiat augustowski

(źródło: KRSW sygn. 7114)


Przed 1851 Spis szlachty wylegitymowanej w Królestwie Polskim

Poz. 107 Felix Jan (Nepomucen) Wiszowaty, syn Franciszka
Herbu Roch


Heroldia Rosyjska

Wiszowaty herbu Roch. Posiadłości rodziny znajdują się na Litwie w dawnym powiecie kobryńskim

(Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Litwy, f. 391, z. 6, nr 12)


Powstanie styczniowe 1863

W wykazie gruntów skonfiskowanych po powstaniu styczniowym 1863 r., należących do szlachty zaściankowej, a przeznaczonych na kolonizację rosyjskich chłopów wymienia się:

Gubernia grodzieńska
Powiat Białystok

We wsi Bajki-Starowieś: Nikodem Wiszowaty - 7, 12 dziesięcin
We Wsi Bajki: Antoni Wiszowaty - 10, 19 dziesięcin

(W. Schmidt Geneza prywatnej rosyjskiej własności ziemskiej w b. Guberniach wileńskiej, grodzieńskiej i mińskiej (1793-1875). Z dodatkiem skorowidza majątków, Warszawa 1923, s. 94)


 

Opublikowano: 24/2/2003
Ostatnia aktualizacja: 20/9/2010
Autor: Marcin Michał Wiszowaty
Wszelkie prawa zastrzeżone