Ród Wiszowatych

 

►Strona główna

►Żołnierze

 

Wybitni przodkowie rodu Wiszowatych

rotmistrz Ryszard Wiszowaty


urodzony 10 września 1894 r. w szlacheckiej wsi Wiszowate koło Białegostoku.
■ syn Antoniego Wiszowatego-Szcześniaka i Emilii z domu Wiszowatej
■ ożenił się z Jadwigą z Klimmów
■ ukończył 8 klas gimnazjum św. Katarzyny w Piotrogrodzie; matura: 1915 r.
■ 1 IX 1915 - 31 XII 1917 student Akademii Wojskowo-Lekarskiej w Piotrogrodzie
■ z powodu rewolucji przerywa studia i osiada w Knyszynie; tam w listopadzie 1918 r. bierze udział w rozbrojeniu Niemców
■ uczestnik wojny polsko-bolszewickiej - uczestnik potyczki we wsi Wiekszyce

Oto opis wydarzenia zawarty we wniosku o odznaczenie:

"Dnia 12 października 1920 r. podchorąży Wiszowaty był w awangardzie szwadronu. Bolszewicy wpuścili do wiosku bez wystrzału i następnie tyralierą otoczyli w. Wiekszyce. Podchorąży pod strasznym ogniem z kilkudziesięciu kroków - przebił się przez tyralierę nieprzyjaciela, przyczem został zabity koń. Następnie podchorąży Wiszowaty rozwinął swój pluton i zaatakował w. Wiekszyce zmuszając do cofnięcia się z wioski w popłochu nieprzyjaciela. W walce tej podchorąży Wiszowaty wykazał nadzwyczajną odwagę i przykładem swoim pociągał za sobą ułanów prowadząc swój pluton na kilkakrotnie przeważającego nieprzyjaciela".

■ za wyżej opisaną potyczkę odznaczony Krzyżem Walecznych 5 klasy
■ od lutego do września 1919 - ochotnik w Pułku Jazdy Tatarskiej (1 szwadron - służba liniowa na froncie)
■ 1919-1920 słuchacz Szkoły Podchorążych Piechoty  i Szkoły Podchorążych Jazdy w Przemyślu
■ od 1 września 1920 - podporucznik
■ od 7 maja 1920 w 10 Pułku Ułanów Litewskich z Białegostoku - kolejno: dowódca plutonu w 3 szwadronie, od grudnia 1920 porucznik w 4 szwadronie
■ po marcu 1921 (pokój ryski) pozostał w wojsku, w 10 P. Uł. Lit. oficer, a z czasem dowódca plutonu łączności.
■ według starszeństwa z dnia 1 maja 1921 r. - porucznik 10 Pułku Ułanów Litewskich z Białegostoku (oficer rezerwy powołany do służby czynnej)
■ w latach 1922-23 odbywał II Oficerski Kurs Wychowania Fizycznego w Centralnej Wojskowej Szkole Gimnastyki i Sportu w Poznaniu
■ od 17 lutego 1923 r. - porucznik
■ 4 grudnia 1934 r. - mianowany na stanowisko kierownika kancelarii  głównej w Dowództwie Obszaru Warownego Wilno
■ 19 marca 1937 - awans na stopień kapitana w korpusie oficerów administracyjnych
w 1939 r. rotmistrz kawalerii
odznaczony ponadto:
- Srebrnym Krzyżem Zasługi,
- Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 "Polska swemu Obrońcy",
- Medalem 10-lecia Odzyskanej Niepodległości
twórca i dowódca pięciu improwizowanych szwadronów kawalerii (złożonych z żołnierzy 2 i 10 pułku ułanów oraz ochotników) wchodzących w skład Rejonu Obronnego "Wołkowysk" (zwanego też Zgrupowaniem Kawalerii gen. bryg. Wacława Przeździeckiego) - wojna z sowietami, wrzesień 1939
od 15 września na czele swojego oddziału operował w rejonie Białystok-Wołkowysk staczając liczne potyczki z sowietami
uczestnik walk pod Dubnem (19 września 1939), bitwy pod Kodziowcami (21/22 września 1939) i obrony Grodna
według relacji gen. W. Przeździeckiego 20 września w rejonie Skidla oddział rtm. Wiszowatego zniszczył w nierównej walce z doborowymi oddziałami wroga aż 4 czołgi sowieckie,
21 września walczy na zachód od Skidla i niszczy 3 czołgi sowieckie.
internowany na Litwie, przedostał się do Francji, gdzie dołączył do polskiego wojska

(źródło: Cz. Grzelak, W.S.Kowalski "Kodziowce 1939", Warszawa 1993; Cz. Grzelak "Wilno-Grodno-Kodziowce 1939", Warszawa 2002; Rocznik Oficerski 1932. Ministerstwo Spraw Wojskowych. Biuro Personalne, Warszawa 1932; Raport gen. bryg. W. Przeździeckiego (w:) Instytut Polski im. gen. W. Sikorskiego w Londynie sygn. BI 70/A)


Przed koszarami w Białymstoku. 10 Pułk Ułanów Litewskich. Święto Pułkowe. 1928 r.
Szósty od prawej stoi por. Ryszard Wiszowaty.
(Zdjęcie pochodzi z kolekcji p. Andrzeja Siegieńczuka)


Białystok 1930. Pluton Łączności 10 Pułku Ułanów.
Dowódca plutonu: porucznik Ryszard Wiszowaty.
Siedzą od lewej, w centrum: wachmistrz Dulkiewicz, porucznik Wiszowaty, podpułkownik Porczyński (dowódca pułku),
chorąży Biedrzycki.

(Zdjęcie pochodzi z kolekcji p. Andrzeja Siegieńczuka)


Karykatura porucznika Ryszarda Wiszowatego 
(Źródło: "Wojsko w karykaturze Jotesa" [Jerzego  Szwajcera]. Serja  J. 10 pułk ułanów Białystok. Warszawa  1925)


 OFICEROWIE 10 PUŁKU UŁANÓW LITEWSKICH Z BIAŁEGOSTOKU. ŚWIĘTO PUŁKOWE 1933 ROK.
Siedzą od lewej: rtm. Okulicz-Kozaryn, rtm. Szczawiński, mjr Korczak, mjr Kałłaur, płk dypl. Porczyński, płk Grad-Soniński,
mjr Weldon, mjr Arnoldt-Russocki, rtm Gawryłkiewicz.
Stoją (I rząd): por. Majewski, por. Muszyński, por. RYSZARD WISZOWATY, kpt. lek. wet. Łukaszewicz, por. Bubnicki,
kpt. lek. med. Jarass, rtm. dypl. Oyzyński, por. Uchnast, chor. Biedrzycki, por. Kostanecki.
Stoją (II rząd): rtm. Malsag, por. Marcinkowski, ppor. Sochacki, por. Dworzecki-Bohdanowicz, por. Cichowski, por. Kalinowski, por. Wroczyński, por. Brzozowski.
Leżą: ppor. Klimowicz, ppor. Szen-Wolski

(Zdjęcie pochodzi z kolekcji p. Ryszarda Wiszowatego-Seweryniuka)


Warszawa 1934. Zawody jeździeckie (?).
Stoją od prawej: Tadeusz Szadkowski, Ryszard Wiszowaty z żoną Jadwigą z Klimmów.
Obok, nieco z tyłu Jadwiga z Makowskich, żona T. Szadkowskiego. Na przedzie ze szpicrutą: Czesław Szadkowski.
(zdjęcie z kolekcji
p. Andrzeja Siegieńczuka, USA
podpisy: p. Ryszard Wiszowaty-Seweryniuk)


Opinia wystawiona Antoniemu Kononowiczowi przez płk. Jerzego Dąmbrowskiego pseud. "Łupaszka"
- słynnego zagończyka (po jego śmierci pseudonim ten przejął równie sławny Zygmunt Szendzielarz).
Na opinii widnieje potwierdzenie z pieczątką rtm. Ryszarda Wiszowatego
jako Kierownika Kancelarii Głównej w Dowództwie Obszaru Warownego Wilno
(Dokument ze zbiorów Zbigniewa Kononowicza, wnuka Antoniego)

          Wśród żołnierzy polskich w Anglii pojawia się rtm. Ryszard Wiszowaty (a jakże !). Wzmiankę o nim odnajdujemy w relacji dotyczącej Zjazdów Kawaleryjskich organizowanych w latach 1940-41 w Szkocji. Rotmistrz Wiszowaty był reprezentantem macierzystego 10 Pułku Ułanów Litewskich podczas zjazdu zorganizowanego 19 stycznia 1941 r. w siedzibie Co-operative Society w szkockim mieście Dunfermline. Podczas wojny, rotmistrz stał się bohaterem nie lada anegdoty:

"Jednak nie same loty bojowe wypełniały czas młody pilotom. W chwilach wolnych od służby było u nich zawsze wesoło w kasynie. Podczas zabawy dywizjonowej w dniu 1 marca 1942 r. por. Daszewski zestrzelił z pistoletu z odległości 5 metrów pudełko papierosów "Lucky Strike", ustawione na głowie rotmistrza Ryszarda Wiszowatego. W kronice dywizjonu zachował się dokument o tym fakcie podpisany przez oficerów pilotów. 

Wspominam o tym, aby pokazać, że ci młodzi ludzie byli nie tylko bohaterami, którym należy stawiać pomniki, ale również potrafili robić sztubackie żarty i czerpać pełną radość z życia. W literaturze często przypisuje się ten fakt por. Kazimierzowi Spornemu, ale myślę, że załączony dokument jednoznacznie określa, kto był współczesnym Wilhelmem Tellem."

Żródło: Serwis internetowy "Myśliwcy"

Tekst dokumentu:

R.A.F. [Royal Air Forces] St. Northolt
2 III 42

Niniejszym stwierdzamy, że w dniu 1-go marca 1942 podczas zabawy w 303 Dy[wizj]onie Myśliwców w Northolt na głowie rtm. Wiszowatego Ryszarda zostało rozstrzelane pudełko papierosów "Lucky Strike" przez F/L Antoniego Daszewskiego z odległości 5 m. Czaszka nie naruszona. Rodzaj broni: Pist[olet] "Smith & Wesson" kal.[iber] 9.

          Po wojnie rtm. Ryszard Wiszowaty otrzymał Krzyż Walecznych za walki w 1939 r. przeciwko sowietom na kresach północno-wschodnich. Otrzymał również awans na stopień majora. Powyżej widzimy legitymację oraz Krzyż Walecznych wręczony mjr. Wiszowatemu. Pochodzi z produkcji wojennej z Londynu (kat. 20). Okucie pochodzi z Bliskiego Wschodu. Okucie oznacza, że jest to drugi Krzyż Walecznych (pierwszy otrzymał za wojnę 1920 r.)
(źródło: Grzegorz Krogulec Krzyż Walecznych: świadek zwycięstwa i klęski. Warszawa 1998. AJAKS)


Święto pułkowe w 1953 r. Instytut Polski i Muzeum im. Gen. W. Sikorskiego w Londynie,
Mjr Ryszard Wiszowaty otrzymuje Krzyż Walecznych z rąk gen. Podhorskiego, przy Sztandarze Pułkowym.
Od lewej : rtm. Kalinowski, płk Plisowski, płk Arnoldt-Russocki, mjr Wiszowaty, rtm. Lachowicz, gen Podhorski, ppłk Dąbrowski,
rtm. Skupinski, mjr Kałłaur, mjr Wendorff, por. Kamieński, por. Korybut-Daszkiewicz.

(Zdjęcie pochodzi z kolekcji p. Andrzeja Siegieńczuka)
 


Dzień Święta Pułkowego.
Instytut Polski i Muzeum im. Gen. W. Sikorskiego w Londynie,
Dekoracja Krzyżem Walecznych przy Sztandarze Pułkowym przez generała Podhorskiego.
Odznaczeni zostali: mjr Berdowski i por. Kamieński.
Stoją od lewej: rtm. Kalinowski, por. Korybut-Daszkiewicz, gen. Podhorski, mjr Berdowski, mjr Kałłaur, por. Kamieński,
płk Plisowski, Pani Plisowska, mjr Ryszard Wiszowaty, mjr Wendorff.

(Zdjęcie pochodzi z kolekcji p. Ryszarda Wiszowatego-Seweryniuka)


(Zdjęcie pochodzi z kolekcji p. Andrzeja Siegieńczuka)
 

          Rotmistrz Ryszard Wiszowaty zmarł nagle 2 września 1971 r. w Londynie. Został pochowany na cmentarzu South Ealing.

 

*      *     *

 

Szczególne podziekowania
pragnę złożyć
p. Ryszardowi Wiszowatemu-Seweryniukowi s. Izydora,
p. Wiktorowi Wiszowatemu-Stefcikowi z Anglii,
oraz p. Andrzejowi Siegieńczukowi z Nowego Jorku,
autorowi strony Szwadronu Kawalerii im. 10 Pułku Ułanów Litewskich
za wielką pomoc
w uzyskaniu informacji i zdjęć o rtm. Ryszardzie Wiszowatym

 

Powrót

Opublikowano: 30/12/2005
Ostatnia aktualizacja: 28/02/2012
Autor: Marcin Michał Wiszowaty
Wszelkie prawa zastrzeżone